Cách tính điểm cột Văn hóa theo Triết lý Better Me
Updated: Sep 22
Trong Triết lý Better Me, Văn hóa là một trong ba trụ cột cùng với Học thuật – Academic và Kỹ năng – Skills.
Khi tổ chức một hoạt động trong lớp học tiếng Anh, chúng ta thường dễ nhìn thấy học sinh đang học được từ vựng gì, sử dụng cấu trúc câu nào, hay đang rèn luyện kỹ năng gì. Nhưng có một câu hỏi cũng rất quan trọng:
Hoạt động này đang giúp học sinh học được gì về Văn hóa?
Văn hóa không chỉ là việc học về một lễ hội, một quốc gia hay một phong tục. Văn hóa còn nằm trong cách học sinh ứng xử với người khác, cách các em hợp tác, tôn trọng sự khác biệt, biết lắng nghe, biết chờ đợi đến lượt và biết cư xử phù hợp trong từng hoàn cảnh.
Vì vậy, khi xây dựng Khung đánh giá Better Me, thầy muốn đưa Văn hóa trở thành một tiêu chí có thể quan sát và đánh giá trong mỗi hoạt động.
3 lớp Văn hóa
Trong phạm vi bài viết Cách tính điểm cột Văn hóa theo Triết lý Better Me, thầy chia Văn hóa thành 3 lớp
Lớp thứ nhất: Văn hóa ứng xử
Gồm những ứng xử cơ bản như:
Respect
Cooperation
Sharing
Helping
Thank you
Saying sorry
Waiting for your turn
Không chế giễu người khác
Không gian lận
Tôn trọng ranh giới cá nhân...
Lớp thứ hai: Văn hóa Việt Nam và văn hóa thế giới
Gồm các hoạt động Văn hóa như:
Tết
Trung Thu
Noel
Halloween
Văn hóa các quốc gia
Phong tục
Lễ hội
Lịch sử: các hoạt động như dâng hương ở Đền Thờ Vua Hùng, dâng hương ở Đài tưởng niệm Liệt sĩ… rồi kể lại chuyến đi bằng tiếng Anh.
Những giá trị văn hóa khác...
Lớp thứ ba: Văn hóa nội sinh của Trung tâm
Gồm những Văn hóa do Trung tâm xây dựng như:
Môi trường giao tiếp 100% tiếng Anh
Sử dụng Sơ đồ Tư duy trong dạy và học tiếng Anh
Sử dụng Sơ đồ Tư duy để thuyết trình
Speaking Test cuối mỗi khóa học được quay video và gửi phụ huynh
Thực hành Mindfulness đầu giờ học và sau giờ nghỉ giải lao.
Những quy tắc ứng xử trong Trung tâm...
Trong Triết lý Better Me, thầy không nhìn Văn hóa chỉ theo nghĩa “học về các nền văn hóa”.
Văn hóa trong Trung tâm Anh ngữ có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ trong cách học sinh ứng xử với nhau, mở rộng đến việc tìm hiểu Văn hóa Việt Nam và Văn hóa thế giới, và cao hơn nữa là những giá trị mà chính Trung tâm kiên trì xây dựng thành một nét Văn hóa riêng.
Vì vậy, thầy chia Văn hóa thành 3 lớp để thuận tiện cho việc quan sát và đánh giá.
Cách tính điểm cột Văn hóa theo Triết lý Better Me
Trong bài viết này, thầy đưa ra cách tính điểm cột Văn hóa từ 1 đến 5 điểm, dựa trên mức độ mà hoạt động tạo ra những giá trị văn hóa cho học sinh.
Hoạt động tạo ra hành vi hoặc giá trị trái với Văn hóa | : 1 điểm |
Hoạt động có một số yếu tố chưa phù hợp với Văn hóa | : 2 điểm |
Hoạt động không vi phạm về mặt Văn hóa, nhưng cũng không tạo ra giá trị Văn hóa nào | : 3 điểm |
Hoạt động nuôi dưỡng Văn hóa ứng xử của học sinh | : 4 điểm |
Hoạt động tìm hiểu về Văn hóa; hoặc hoạt động góp phần xây dựng, củng cố Văn hóa nội sinh của Trung tâm | : 5 điểm |
Điểm Văn hóa không đơn thuần đo xem một hoạt động “có văn hóa” đến mức nào. Thang điểm này được xây dựng theo hướng:
1–2 điểm là những hoạt động có tác động không phù hợp về mặt Văn hóa
3 điểm là mức trung tính
4–5 điểm là những hoạt động chủ động tạo ra giá trị Văn hóa.
1 điểm: Hoạt động tạo ra hành vi hoặc giá trị trái với Văn hóa
Hoạt động mang tính chất cạnh tranh để loại người khác dựa trên sức mạnh và sự nhanh nhẹn, không phải là nhờ Học thuật
Ví dụ hoạt động Musical Chairs, cơ chế của hoạt động khiến học sinh phải cạnh tranh để giành lấy số ghế có hạn, trong đó một học sinh phải bị loại sau mỗi vòng.
Điều thầy quan tâm không phải là việc học sinh vận động hay cạnh tranh. Vấn đề nằm ở cách hoạt động tạo ra sự cạnh tranh: học sinh phải nhanh hơn, giành được ghế trước người khác và chứng kiến bạn mình bị loại.
Điều này có thể tạo ra những hành vi mà Trung tâm không mong muốn như chen lấn, tranh giành hoặc cười khi bạn bị loại, trái với những giá trị Respect, Cooperation mà Trung tâm, xã hội muốn xây dựng.
Hoạt động “Ai thua bị phạt”
Ví dụ:
Ai trả lời sai phải hát một bài
Ai trả lời sai phải chống đẩy
Ai trả lời sai phải làm trò hề cho cả lớp cười
Học sinh có thể hình thành tâm lý “Sai = Đáng bị phạt” thay vì hướng tới “Sai = Một cơ hội để học”
Hoạt động ép học sinh chạm vào nhau
Một số hoạt động yêu cầu người chơi phải nắm tay, khoác vai, đụng chạm vào nhau… trong khi người tham gia hoạt động không thích và cảm thấy không thoải mái.
Trong bộ 5 câu hỏi giáo viên cần đặt ra trước khi tổ chức một hoạt động, câu hỏi Hoạt động này có an toàn đối với học sinh không là câu hỏi đầu tiên. Như vậy, an toàn là điều kiện tiên quyết. An toàn không chỉ là tránh tai nạn có thể xảy ra trong lớp học mà còn là an toàn về mặt tinh thần, về ranh giới cá nhân.
Về mặt Văn hóa, hoạt động cũng đặt ra vấn đề về sự tôn trọng ranh giới và cảm giác thoải mái của người tham gia.
(Đặc biệt là mấy hoạt động teambuilding biến tướng, toàn làm mấy trò đụng chạm thân thể)
Team Boys – Team Girls
Khi giáo viên tổ chức hoạt động theo nhóm, việc chia đội cố định thành Team Boys – Team Girls có thể tạo ra sự phân chia không cần thiết dựa trên giới tính, đồng thời dễ củng cố những định kiến như “con trai phải mạnh hơn”, “con gái yếu hơn” hoặc biến giới tính thành tiêu chí để cạnh tranh.
Nếu mục tiêu của hoạt động chỉ đơn giản là chia lớp thành hai đội, giáo viên hoàn toàn có thể sử dụng những cách chia đội khác cân bằng và phù hợp hơn.
Còn đối với thầy, quan điểm riêng của thầy, đây là một dạng phân biệt giới tính và thể hiện sự lười biếng của giáo viên trong việc sắp xếp, chia đội cân bằng cho học sinh khi tham gia hoạt động.
Các hoạt động không phù hợp với văn hóa Việt Nam:
Ví dụ: Hoạt động cho học sinh đeo băng trắng (có viết từ vựng) trên đầu. Các bạn khác sẽ gợi ý để cho bạn học sinh này đoán từ vựng.
Thầy đã từng thấy giáo viên nước ngoài tổ chức cho học sinh làm hoạt động này, thầy sẽ có bài viết chi tiết phân tích về hoạt động này.
Hoạt động mang tính cổ vũ 44 hay nói về chết chóc
Ví dụ: Trò Hangman.
Nghĩa của từ này đã là để chỉ người thi hành án tử hình bằng hình thức treo cổ.
Bản thân trò Hangman là một hoạt động ngôn ngữ khá phổ biến. Nhưng việc nó sử dụng hình ảnh một người bị treo cổ như một phần của cơ chế trò chơi khiến thầy thấy không phù hợp với môi trường giáo dục.
Theo quan điểm của thầy, trò này vi phạm nặng về mặt văn hóa khi nó mang hình ảnh cổ vũ 44 hay nói về chết chóc.
Không nên đưa trò chơi này vào lớp học tiếng Anh.
Nếu giáo viên vẫn muốn sử dụng cơ chế đoán từ của trò Hangman, giáo viên hoàn toàn có thể giữ lại phần học thuật và thay đổi hình thức thể hiện để phù hợp hơn với môi trường giáo dục.
Theo tinh thần của Triết lý Better Me: Không nhất thiết phải loại bỏ, có thể tìm cách thiết kế lại hoạt động cho tốt hơn. Better Me chính hoạt động.
Hoạt động mà người tham gia phải nói dối để thắng
Ví dụ: trò chơi Ma Sói
Một số hoạt động sử dụng việc đánh lừa, nói dối hoặc che giấu thông tin như cơ chế chính để giành chiến thắng.
Với những hoạt động như vậy, giáo viên cần cân nhắc xem cơ chế của trò chơi có phù hợp với những giá trị mà Trung tâm muốn xây dựng hay không.
Hoạt động mang tính chất triệt hạ người khác
Ví dụ: trò chơi Poisoned Cake trên Roblox. Người chơi bí mật tẩm độc vào một miếng bánh trên bàn, sau đó cả hai sẽ lần lượt bốc và ăn từng miếng bánh.
Mặc dù đây là một trò chơi hư cấu nhưng từ trò chơi đến đời thực đôi khi là khoảng cách rất gần. Từ trò chơi có thể đến suy nghĩ, đến hành động thực ngoài đời sống.
Hot Potato
Học sinh ngồi thành vòng tròn.
Giáo viên mở nhạc. Học sinh truyền bóng hay một vật nào đó thật nhanh cho bạn khác.
Nhạc dừng lại
Ai cầm “khoai tây nóng” trên tay phải trả lời câu hỏi, phải nói tiếng Anh
Xét về logic trò chơi, học sinh “đùn đẩy” người khác nói tiếng Anh, “đùn đẩy” người khác cơ hội được học tiếng Anh. Như vậy, về mặt thiết kế, hoạt động vô tình biến việc sử dụng tiếng Anh thành một “trách nhiệm” mà học sinh muốn né tránh.
Cần phân biệt với hành vi “nhường”, nhường là hành vi cầm quả bóng và trao một cách lịch sự cho bạn khác, thể hiện việc tôi có cơ hội học tiếng Anh nhưng tôi trao nó cho bạn.
Nếu là “khoai tây nóng” thay vì chuyền cho nhau theo kiểu “gắp lửa bỏ tay người”, hãy bỏ nó xuống đất!
Nếu mục tiêu của Trung tâm là tạo ra môi trường trong đó học sinh chủ động sử dụng tiếng Anh, thầy cho rằng đây là một cơ chế cần được xem xét lại.
Một hoạt động không thể được đánh giá là tốt chỉ vì học sinh vui.
Nếu để tạo ra niềm vui mà hoạt động đó phải đánh đổi bằng sự tôn trọng, lòng trung thực, tinh thần hợp tác hoặc những giá trị văn hóa tốt đẹp, thì hoạt động đó cần được thiết kế lại.
2 điểm: Hoạt động có một số yếu tố chưa phù hợp với Văn hóa
Học sinh phải hét thật to để tranh giành quyền trả lời
Lớp có vẻ vui, học sinh có vẻ nhiệt tình
Nhưng không khuyến khích nói chen
Không khuyến khích học sinh nói to, lấn át bạn
Những bạn nói nhỏ, nhút nhát sẽ ít cơ hội
Giáo viên nên đổi thành Raise your hand
Học sinh hét, nói to quá mức cần thiết trong hoạt động
Ví dụ hoạt động Listen and Chant
Giáo viên để học sinh hét to, thay vì nói vừa đủ
Dùng “Loser” để gọi người thua
Từ loser trong tiếng Anh mang sắc thái mạnh hơn từ “đội thua” trong tiếng Việt
Giáo viên không nên dùng từ the loser, the losing team mà nên nói Team A didn’t win this round
3 điểm: Hoạt động không vi phạm về mặt văn hóa nhưng cũng không giúp học sinh phát triển văn hóa
Không tạo giá trị KHÁC VỚI Tạo giá trị xấu
Nhưng, không có vấn đề về Văn hóa không đồng nghĩa với việc hoạt động có giá trị Văn hóa. Một hoạt động không vi phạm Văn hóa không có nghĩa là hoạt động đó đang phát triển Văn hóa.
Flashcard Race
Giáo viên đặt các flashcard dưới đất, trên bảng, hoặc chiếu trên máy chiếu, màn hình tương tác.
Có hai học sinh tham gia hoạt động
Giáo viên nói, ví dụ "Touch the apple!"
Hai học sinh sẽ chạy lên, chạm đúng vào thẻ rồi đi về chỗ.
Không có thắng thua, cũng không cần phải nhanh, học sinh chỉ cần chạy đến, chạm vào đúng thẻ là được.
Xét về văn hóa, hoạt động này không vi phạm gì về mặt văn hóa, nhưng cũng không giúp học sinh phát triển gì về mặt văn hóa
Thực tế khi triển khai hoạt động, học sinh vẫn đua nhau để chạm vào flashcard đầu tiên mặc dù giáo viên không hề muốn. Mà nếu để xảy ra hành vi đó thì hoạt động này chỉ được chấm 1 điểm, thay vì 3 điểm.
Điểm Văn hóa được đánh giá dựa trên cách hoạt động thực sự diễn ra, không chỉ dựa trên ý định ban đầu của giáo viên.
Giáo viên có thể thiết kế hoạt động mà không có yếu tố cạnh tranh, nhưng nếu trong quá trình thực hiện, học sinh vẫn tranh giành, chen lấn hoặc chế giễu nhau, thì những hành vi thực tế đó cũng cần được tính đến khi đánh giá.
Ném Sticky Ball vào đáp án
Giáo viên dán/dính/treo một vài flashcard trên bảng.
Phía trên hoặc phía dưới flashcard vẽ một hình tròn.
Giáo viên nói, ví dụ: “Apple”Học sinh sẽ ném sticky ball vào vòng tròn tương ứng với flashcard Apple.
Hoạt động này không có tính tranh giành, không làm học sinh mất đạo đức, nhưng cũng không bồi dưỡng đạo đức cho học sinh.
Thầy đã từng vào dự giờ một giáo viên tổ chức hoạt động này. Phải nói rất chán. Không quay phim để làm truyền thông được.
Bingo từ vựng
Học sinh có một bảng gồm nhiều từ vựng sắp xếp theo hàng ngang và hàng dọc
Giáo viên đọc từ, học sinh đánh dấu vào bảng
Học sinh nào có 1 hàng trước thì Bingo!
Không có hành vi thiếu văn hóa nào. Nhưng học sinh cũng không học được gì về văn hóa.
Một số hoạt động khác như:
Matching Game
Simon Says
Word Search theo các chủ đề động vật, màu sắc
Những hoạt động này được chấm 3 điểm về mặt Văn hóa (mức Trung bình khá), nhưng vẫn cần phải xét cả mặt Học thuật và Kỹ năng để xem hoạt động này có xứng đáng được đưa vào sử dụng hay không.
4 điểm: Hoạt động giúp nuôi dưỡng Văn hóa ứng xử của học sinh
Là những hoạt động nuôi dưỡng “Lớp văn hóa thứ nhất” mà thầy nêu ở đầu bài viết: Văn hóa ứng xử.
Những hoạt động này không phải là học sinh chỉ “được nghe giáo viên nói về đạo đức, về văn hóa ứng xử” mà phải là “học sinh thực sự thực hành hành vi hoặc giá trị đạo đức, văn hóa ứng xử đó”.
Ví dụ:
Giáo viên nói “You should help your friends.”
Điều này chưa đủ để hoạt động được đánh giá 4 điểm.
Nhưng, giáo viên xây dựng thành hoạt động để học sinh suy nghĩ, trao đổi, sử dụng tiếng Anh và thực hành cách ứng xử phù hợp thì hoạt động có thể đạt 4 điểm.
Greeting đầu giờ
Chào hỏi đầu giờ bằng tiếng Anh là một hoạt động rất đơn giản.
Khi học sinh đến Trung tâm, giáo viên hoặc nhân viên có thể chủ động chào: “Good morning!”
Học sinh đáp lại: “Good morning, teacher!”
Giáo viên có thể tiếp tục hỏi: “How are you today?”
Học sinh trả lời: “I’m good, thank you.”
Điều quan trọng không chỉ là học sinh học được những câu tiếng Anh này, mà là các em hình thành thói quen chào hỏi bằng tiếng Anh khi gặp người khác.
Nếu giáo viên chỉ dạy câu “Good morning” trong một tiết học thì đây có thể chỉ là một nội dung Học thuật.
Nhưng nếu Trung tâm duy trì việc chào hỏi mỗi ngày, giữa học sinh với giáo viên, học sinh với nhân viên và thậm chí giữa giáo viên với nhau, thì hoạt động Greeting có thể mang giá trị nuôi dưỡng Văn hóa ứng xử cho học sinh, thậm chí có thể trở thành một nét Văn hóa của Trung tâm
Tuân thủ nội quy lớp học
Trung tâm có thể xây dựng một số nội quy lớp học rõ ràng và phù hợp với độ tuổi của học sinh.
Ví dụ:
Listen when others are speaking.
Raise your hand.
Respect your friends.
Keep your classroom clean.
Nhưng việc treo nội quy lên tường chưa có nghĩa là học sinh đã hình thành Văn hóa.
Giáo viên cần thường xuyên nhắc lại, giải thích và quan trọng hơn là tạo cơ hội để học sinh thực hành những nội quy đó trong lớp học.
Ví dụ
Khi một bạn đang nói, các học sinh khác biết chờ đến lượt thay vì nói chen.
Khi muốn phát biểu, học sinh biết giơ tay.
Khi bạn đang trình bày, các bạn khác biết lắng nghe.
Khi một hoạt động kết thúc, học sinh biết tự thu dọn đồ dùng.
Khi những hành vi này được duy trì thường xuyên, nội quy không còn chỉ là những dòng chữ trên bảng mà dần trở thành Văn hóa ứng xử trong lớp học.
Say Thank you
Giáo viên tạo ra những tình huống rất đơn giản để học sinh thực hành nói: “Thank you.”
Ví dụ:
Một học sinh đưa bút cho bạn: “Here you are.”
Bạn nhận bút: “Thank you.”
Hoặc giáo viên giúp học sinh: “Here is your book.”
Học sinh: “Thank you, teacher.”
Điều quan trọng là học sinh không chỉ học thuộc câu “Thank you”, mà hiểu rằng khi nhận được sự giúp đỡ hoặc nhận một điều gì đó từ người khác, chúng ta nên biết cảm ơn.
Nếu được thực hành thường xuyên trong những tình huống thật của lớp học, việc nói “Thank you” có thể dần trở thành một thói quen giao tiếp và một nét Văn hóa của Trung tâm.
Share Your Toys!
Ở khu vực đồ chơi của Trung tâm, giáo viên có thể đặt một khẩu hiệu: “Share Your Toys!”
Nhưng quan trọng hơn khẩu hiệu là cách giáo viên tổ chức cho học sinh thực hành.
Ví dụ, hai học sinh cùng muốn chơi một món đồ chơi.
Giáo viên có thể hướng dẫn các em trao đổi:
“Can I play with you?”
“Yes, you can.”
Hoặc:
“Can I have a turn?”
“Sure.”
Học sinh được thực hành việc chia sẻ, chờ đến lượt và cùng nhau sử dụng đồ chơi, thay vì tranh giành.
Hoạt động này vừa có thể sử dụng tiếng Anh, vừa tạo cơ hội để học sinh thực hành một hành vi Văn hóa rất cụ thể.
Help Your Friend
Giáo viên tạo tình huống
Ví dụ
Tom forgot his pencil
What you should and what you should not?
Học sinh sẽ suy nghĩ và nêu ý kiến của mình bằng tiếng Anh
Sau đó đóng vai:Tom, you can borrow my pencil
Thank you!
Ở đây, học sinh không chỉ học một số câu tiếng Anh mà còn thực hành cách giúp đỡ một người đang gặp khó khăn.
The Lost Pencil
Giáo viên đặt tình huống
I lost my pencil
You find my pencil. What do you do?
Học sinh nêu ý kiến. Sau đó đóng vai:Is this your pencil?
Yes, it is. Thank you!
Hoạt động này có thể giúp học sinh thực hành một giá trị khác: trung thực và tôn trọng đồ vật của người khác.
Giáo viên có thể mở rộng:
Nếu tìm thấy một món đồ không phải của mình, chúng ta nên làm gì?
Nếu không biết món đồ đó của ai thì sao?
Nếu một người bạn nói đó là đồ của mình thì mình nên làm gì?
Những tình huống rất đơn giản như vậy giúp học sinh thực hành cách ứng xử trong một tình huống cụ thể, thay vì chỉ nghe giáo viên nói rằng “phải trung thực”.
Xếp hàng
Xếp hàng là một hành vi rất đơn giản nhưng xuất hiện thường xuyên trong cuộc sống.
Ví dụ:
Xếp hàng khi ra khỏi lớp.
Xếp hàng khi lấy đồ.
Xếp hàng khi tham gia một hoạt động.
Giáo viên có thể tạo thành một thói quen: Wait for your turn.
Khi một học sinh cố tình chen lên trước, giáo viên không chỉ nhắc “Không được chen hàng”, mà có thể giải thích và hướng dẫn học sinh quay lại vị trí của mình.
Mục tiêu không phải chỉ là tạo ra một hàng học sinh ngay ngắn.
Mà là giúp các em hiểu rằng khi nhiều người cùng chờ đợi một thứ, chúng ta cần tôn trọng thứ tự và quyền của người đến trước.
Đây là một hành vi Văn hóa có thể được áp dụng không chỉ trong Trung tâm mà cả trong những không gian công cộng.
Thank You Letter
Nhân dịp 8/3, 20/10, 20/11, Ngày của Cha hoặc Ngày của Mẹ,… giáo viên có thể tổ chức cho học sinh viết một lá thư hoặc một tấm thiệp cảm ơn.
Ví dụ:
Thank you, Mom, for taking care of me...
Thank you, Dad, for helping me...
Học sinh có thể tự viết nội dung, trang trí và trình bày lá thư của mình.
Hoạt động này giúp học sinh sử dụng tiếng Anh để bày tỏ lòng biết ơn đối với những người xung quanh.
Giá trị của hoạt động không nằm ở việc tấm thiệp đẹp hay câu tiếng Anh khó, mà nằm ở việc học sinh có cơ hội nghĩ về những điều người khác đã làm cho mình và chủ động nói lời cảm ơn bằng tiếng Anh.
Clean Up After Yourself
Sau khi học xong, giáo viên có thể mở bài hát: Clean Up!
Giáo viên và học sinh cùng nhau dọn dẹp lớp học. Các em nhặt giấy, cất bút, xếp lại bàn ghế, đưa đồ dùng về đúng vị trí… Sau đó mới ra về.
Điều quan trọng là giáo viên không làm thay học sinh.
Mỗi học sinh cần tự chịu trách nhiệm với không gian mà mình vừa sử dụng.
Nếu được duy trì thường xuyên sau mỗi buổi học, “Clean Up After Yourself” có thể trở thành một thói quen, một nét văn hóa ứng xử của học sinh, thậm chí có thể được nâng cấp, trở thành Văn hóa nội tại của Trung tâm.
Từ một hành động rất nhỏ, Trung tâm có thể xây dựng được một nét Văn hóa về trách nhiệm với không gian chung.
5 điểm: Hoạt động tìm hiểu Văn hóa hoặc xây dựng Văn hóa nội sinh của Trung tâm
Điểm 5 có thể đến từ 2 hướng
Học sinh tìm hiểu về Văn hóa
Là những hoạt động trong Lớp văn hóa thứ hai thầy đã nêu ở trên.
Cần lưu ý: Tổ chức một hoạt động có chủ đề Văn hóa không có nghĩa hoạt động sẽ đạt 5 điểm Văn hóa.
Ví dụ, chủ đề Trung thu, giáo viên cho học sinh học các từ vựng như mooncake, lantern, moon, lion dance...
Hoạt động đã có nội dung liên quan đến Trung Thu. Có thể đối với học sinh lớp 1 trở xuống, hoạt động này đã đủ để được đánh giá 5 điểm.
Nhưng sẽ là chưa đủ để được đánh giá 5 điểm nếu học sinh là từ lớp 3 trở lên. Học sinh cần phải được tìm hiểu:
Trung Thu được tổ chức khi nào?Người Việt thường làm gì vào dịp Trung Thu?Vì sao trẻ em rước đèn?Bánh Trung Thu có ý nghĩa gì?Vì sao có múa lân?
Sau đó, học sinh sử dụng tiếng Anh để trình bày lại những điều mình tìm hiểu được, thì giá trị Văn hóa sẽ cao hơn rất nhiều.
Một hoạt động có chủ đề Văn hóa không mặc nhiên được 5 điểm Văn hóa. Điểm số phụ thuộc vào mức độ mà học sinh thực sự được tìm hiểu, trải nghiệm, thực hành hoặc tạo ra giá trị Văn hóa thông qua hoạt động.
Học sinh không chỉ học từ vựng về Văn hóa, mà thực sự tìm hiểu về Văn hóa.
Các hoạt động xây dựng Văn hóa nội sinh của Trung tâm
Là những hoạt động trong Lớp văn hóa thứ ba thầy đã nêu ở trên.
Một Trung tâm Anh ngữ cũng có thể xây dựng những nét Văn hóa riêng của mình.
Một hoạt động ban đầu có thể chỉ được đánh giá 4 điểm Văn hóa. Nhưng nếu Trung tâm thực hiện hoạt động đó đều đặn, nhất quán và trở thành một thói quen chung của học sinh, giáo viên và nhân viên,… hoạt động đó có thể trở thành một phần của Văn hóa nội sinh của Trung tâm.
Ví dụ, hoạt động Greeting đầu giờ, ban đầu chỉ là một hoạt động rèn luyện cách chào hỏi, rèn Văn hóa ứng xử cho học sinh trong một lớp hoặc trong một vài lớp học (4 điểm về mặt Văn hóa). Nhưng nếu tất cả học sinh trong Trung tâm, giáo viên và nhân viên…. khi đến Trung tâm đều chủ động chào nhau bằng tiếng Anh:
“Good morning!”
“Hello!”
“How are you?”
Thì hoạt động Greeting không còn đơn thuần là một hoạt động trong lớp học nữa.
Nó trở thành một nét Văn hóa của Trung tâm, Văn hóa nội sinh do chính Trung tâm xây dựng và phát triển (5 điểm về mặt Văn hóa).
Đó là lý do cùng một hoạt động nhưng trong những hoàn cảnh khác nhau, giá trị Văn hóa có thể khác nhau.
Học sinh vui không đồng nghĩa với hoạt động có giá trị về mặt Văn hóa
Một hoạt động có thể khiến học sinh cười rất nhiều, lớp học rất sôi nổi, nhưng điều đó chưa đủ để kết luận hoạt động có giá trị giáo dục cao.
Triết lý Better Me không phủ nhận niềm vui trong lớp học.
Một hoạt động tốt vẫn có thể rất vui.
Câu hỏi cần đặt ra là: Học sinh vui vì điều gì?
Nếu học sinh vui vì được hợp tác, khám phá, sử dụng tiếng Anh, giúp đỡ nhau và hoàn thành một nhiệm vụ thì đó là một điều tích cực.
Nhưng nếu niềm vui đến từ việc cười khi bạn bị loại, tranh giành với nhau, chế giễu người trả lời sai hoặc đùn đẩy trách nhiệm cho người khác, thì giáo viên cần xem xét lại cách thiết kế hoạt động.
Đừng chỉ đánh giá luật chơi. Hãy đánh giá hành vi thực tế.
Một hoạt động có thể được thiết kế với mục đích rất tốt. Nhưng trong quá trình thực hiện, học sinh có thể tạo ra những hành vi hoàn toàn khác với điều giáo viên mong muốn.
Vì vậy, khi đánh giá về mặt Văn hóa, giáo viên không chỉ hỏi: “Tôi thiết kế hoạt động này với mục đích gì?”
Mà còn cần hỏi: “Trong thực tế, hoạt động này sẽ khiến học sinh hành xử như thế nào?”
Đây cũng là lý do giáo viên cần quan sát hoạt động sau mỗi lần tổ chức và điều chỉnh lại nếu cần.
Nâng cấp hoạt động
Tương tự như Kỹ năng, Triết lý Better Me không chỉ là công cụ để đánh giá hoạt động về mặt Văn hóa, mà còn là công cụ để giáo viên nhìn thấy vấn đề và thiết kế lại hoạt động theo hướng tạo ra nhiều giá trị Văn hóa hơn.
Ví dụ: hoạt động Musical Chairs phiên bản gốc chỉ được đánh giá 1 điểm về mặt Văn hóa
Nhưng các thầy các cô có thể thiết kế lại hoạt động để có thể nâng điểm Văn hóa từ 1 điểm lên 3 hoặc 4 điểm bằng cách thay đổi cơ chế hoạt động:
Không loại học sinh
Không tranh giành ghế
Tất cả học sinh đều có nhiệm vụ
Học sinh phải hợp tác;
Sử dụng tiếng Anh để hoàn thành nhiệm vụ;
Người thắng không phải là người nhanh nhất mà là nhóm hoàn thành nhiệm vụ tốt nhất.
Khi đó, Triết lý Better Me không phải là một chiếc “búa” để đập bỏ hoạt động mà là một bộ lọc để nhìn thấy vấn đề và là một công cụ để thiết kế lại hoạt động.
Nguyên tắc “Không bù trừ”
Đây là nguyên tắc quan trọng trong Khung đánh giá Better Me
Ví dụ: Một hoạt động được đánh giá như sau
Học thuật: 5 điểm
Kỹ năng: 5 điểm
Văn hóa: 1 điểm
Điểm Học thuật và điểm Kỹ năng đạt cao nhất 5 điểm, nhưng điểm Văn hóa chỉ đạt 1 điểm. Mặc dù tổng điểm là 11/15, vẫn khá cao, nhưng không thể nói hoạt động này là tốt.
Nếu hoạt động có vấn đề nghiêm trọng về Văn hóa thì không thể dùng Học thuật và Kỹ năng để bù lại.
Ví dụ, một hoạt động:
Giúp học sinh nói tiếng Anh rất nhiều
Phát triển giao tiếp rất tốt
Nhưng đồng thời khuyến khích học sinh chế giễu bạn thua cuộc, hoặc giáo viên để xảy ra hành vi chế giễu trong lớp mà không ngăn chặn.
Thì hoạt động này là một hoạt động “có vấn đề”.
Không thể dùng việc học tốt để biện minh cho một hành vi không tốt.
Một hoạt động đáp ứng Triết lý Better Me không nhất thiết phải đạt điểm tuyệt đối ở cả ba trụ cột, nhưng không được tạo ra tác động tiêu cực nghiêm trọng ở bất kỳ trụ cột nào.
Mức được coi là đáp ứng Triết lý Better Me là được chấm ở mức tối thiểu: 3-3-3
Một một trong ba trụ cột có điểm nhỏ hơn hoặc bằng 2 thì các thầy các cô cần phải xem xét lại hoạt động, thay đổi và thiết kế lại hoạt động cho phù hợp để nâng điểm đánh giá lên tối thiểu bằng 3.
Mỗi trụ cột phải đạt một ngưỡng tối thiểu nhất định. Không trụ cột nào được phép bị “hy sinh” để đổi lấy điểm cao ở trụ cột khác.
Như vậy, Khung đánh giá Better sẽ trở thành công cụ thiết kế hoạt động, chứ không đơn thuần chỉ là công cụ chấm điểm.
Một hoạt động tốt không chỉ khiến học sinh vui. Một hoạt động tốt còn cần giúp các em học cách trở thành một người tốt hơn trong cách ứng xử với bản thân, với người khác và với cộng đồng.
Đó cũng là cách Triết lý Better Me nhìn về Văn hóa.
Các thầy các cô thấy bài viết của thầy hay và hữu ích thì hãy để lại một comment bên dưới nhé. Thầy rất vui nếu được cùng các thầy các cô trao đổi thêm về chủ đề này.
Comments